Onze boeken en vragenlijsten

Zelfsturing in de klas, door Diana Smidts (verwacht in voorjaar 2018)

Een effectieve zelfsturing is nodig om het beste uit jezelf te halen, zowel op het gebied van leren als (sociaal) gedrag. School is een belangrijke context voor het aanleren van een adequate zelfsturing.

Hoe kun je als leerkracht de zelfsturing van leerlingen bevorderen? In dit praktische boek worden verschillende handvatten gegeven waar je als leerkracht direct mee aan de slag kan. Daarbij staan de begrippen aandacht, executieve functies en rust centraal. Daarnaast wordt besproken hoe je eigen zelfsturing als leerkracht invloed heeft op het gedrag van leerlingen.

Zelfsturing in de klas bevat herkenbare voorbeelden uit de lespraktijk en geeft praktische tips en informatie. Achterin het boek staan handige werkbladen die direct in de klas gebruikt kunnen worden.

Gedrag in Uitvoering, door Diana Smidts en Mariëtte Huizinga (2017)

Executieve functies zijn denkprocessen in de hersenen die ervoor zorgen dat we ons gedrag in goede banen kunnen leiden. Bij kinderen zijn ze nodig voor alledaagse activiteiten, van het aankleden tot het plannen van huiswerk.

Bij iedereen loopt de ontwikkeling van de executieve functies in een ander tempo en op een andere manier. Tegelijkertijd hebben we allemaal weleens last van zwakke executieve functies, bijvoorbeeld in periodes van stress, drukte en onzekerheid, of door slaapgebrek. Gedrag in uitvoering richt zich op het ondersteunen en trainen van executieve functies bij kinderen en jongeren in het dagelijks leven, thuis en op school.

Deze tweede, geheel geactualiseerde editie van dit succesvolle boek bevat herkenbare voorbeelden uit het dagelijks leven van kinderen tussen de 3 en 17 jaar, maar ook inzichten en praktische tips voor ouders, leerkrachten en jongeren voor het versterken van executieve functies.

Kinderen met een licht verstandelijke beperking in het passend onderwijs, door Mariëtte Huizinga, Dorien Graas en Anika Bexkens (2017)

Om zich op een positieve manier te kunnen ontwikkelen hebben kinderen met een licht verstandelijke beperking in het passend onderwijs gepaste begeleiding en zorg nodig. Daarvoor is het van groot belang dat schoolbesturen, leerkrachten en interne begeleiders een visie ter ondersteuning formuleren en toepassen. Dit boek biedt concrete handvatten om met de ontwikkeling van zo’n visie aan de slag te gaan. Hierbij gaat ruime aandacht naar de relatie tussen onderzoek en praktijk.

De ondersteuning van deze kinderen en hun ouders stoelt op drie pijlers: de vroegsignalering van onderwijsleerproblemen, de waarborging van de positieve effecten van inclusief onderwijs en het mogelijk maken van sociale integratie in de klas en daarbuiten. Jeugdhulp en passend onderwijs moeten worden verbonden, waarbij rekening wordt gehouden met verschillen tussen kinderen, veel waarde wordt gehecht aan de participatie van ouders en vertrouwen wordt gegeven aan de deskundigheid van de leerkracht.

BRIEF Screener, door Mariëtte Huizinga en Diana Smidts (2016)

De BRIEF Screener is een sterk verkorte versie van de volledige BRIEF en is ontwikkeld om in (G)GZ en onderwijs snel een globaal beeld van het niveau van executief functioneren te geven. Een hoge score is een aanwijzing om verder onderzoek te (laten) doen naar de executieve functies van het kind of de jongere.

De ouder-, leerkracht- en jongerenversie van de BRIEF Screener bestaan uit een beperkt aantal vragen die samen op een efficiënte manier een algemeen beeld geven van het executief functioneren. De vragen zijn zo gekozen dat ze een adequate afspiegeling vormen van de verschillende domeinen van executieve functies.

De BRIEF Screener is ontwikkeld voor gebruik in onderwijs en gezondheidszorg, maar kan ook in wetenschappelijk onderzoek worden gebruikt. Hoewel de BRIEF Screener breed kan worden ingezet is het belangrijk om te beseffen dat executieve functies multi-dimensioneel zijn en dat het gebruik van een screener een beperkt beeld geeft. Met andere woorden: de BRIEF Screener kan gebruikt worden om een globaal beeld te krijgen, maar aanvullend onderzoek (met bijvoorbeeld de BRIEF) is vereist om de specifieke sterke en zwakke kanten vast te stellen.

BRIEF Vragenlijst executieve functies voor 5- tot 18-jarigen, door Mariëtte Huizinga en Diana Smidts (2012)

Met de BRIEF Vragenlijst executieve functies voor 5- tot 18-jarigen kunnen executieve functies bij kinderen en jongeren in kaart gebracht worden. Executieve functies zijn cognitieve processen die nodig zijn voor doelgericht, efficiënt en sociaal aangepast gedrag.

Zwakke executieve functies komen voor bij kinderen met uiteenlopende neurologische, psychologische en psychiatrische aandoeningen, zoals leerstoornissen, ADHD, autismespectrumstoornissen, niet-aangeboren hersenletsel en prematuriteit.

De BRIEF bestaat uit drie versies: een oudervragenlijst, een leerkrachtvragenlijst en de nieuwe zelfrapportage

Om inzicht te krijgen in het gedrag van het kind wordt aangeraden altijd minstens twee informanten te gebruiken. Voor kinderen van 5 tot en met 11 jaar een ouder en een leerkracht, voor jongeren van 11 tot en met 17 jaar een ouder en de jongere zelf.

Gedragsvragenlijst voor Kleuters (GvK), door Diana Smidts en Jaap Oosterlaan (2008)

Met behulp van de GvK kan worden nagegaan òf en in welke mate een kind gedrag vertoont dat kenmerkend is voor ADHD en/of ODD/CD. Daarbij dient de DSM-IV classificatie als uitgangspunt.

De GvK kan zowel door de ouder(s) als door de leerkracht/leid(st)er worden ingevuld. De vragenlijst omvat 61 gedragsbeschrijvingen waarbij aangegeven dient te worden in hoeverre deze gedragingen van toepassing zijn op het kind. Er zijn vijf schalen: Aandacht, Hyperactiviteit, Impulsiviteit, ODD/CD en Totaalschaal Externaliserend Gedrag. De GvK is bruikbaar als diagnostisch hulpmiddel.